Pagina Fb

Eventi

Agosto 2020
Lun Mar Mer Gio Ven Sab Dom
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Ultimi Video

Tiu kiu esperas

La teorian-praktikan bazon de esperanto oni publikigis dum 1887 en Varsovio, fare de la pola okulisto je hebrea deveno , Ludovico Lazaro Zamenhof (Byalistok, Litovio 15 decembro 1859 – Varsovio 14 aprilo 1917). La naskigurgo de Zamenhof, Byalistok, apartenis al Pollando kaj estis logata per variaj diverslingvaj gentoj. La logantaro enhavis, kiel cefaj etnaj grupoj, litovojn, polojn, germanojn, rusojn kaj hebreojn; ofte apartenanto al iu etna grupo parolis nur sian propran lingvon kaj ekzistis grandegaj malfacilajoj en la reciproka interkomprenado ec inter samurbanoj.

Do, oni komprenas kiel la juna kuracisto frue alvenis al la konvinkigo pri unu komuna lingvo, neutrala kaj, antau cio, por ciuj komprenebla, kiel solvo de tiel malkomforta situacio. Helpadis lin la fakto, ke li estas filo de instruisto pri lingvoj kaj, antau cio, ke li montrigis poligloto ekde sia naskigtago (el patrinolingvo rusa, yiddish kaj pola), kaj tre frue bona konanto de diversaj aliaj lingvoj (germana, hebrea, angla, franca, latina, antikva greka) kaj ec pliaj.

El diversaj konataj lingvoj Zamenhof elektis la plej logikajn regulojn kaj la vortojn pli facilajn, en la lernado, por ciuj, eliminante el gramatiko, sintakso kaj leksiko ciujn malregulajojn, tiel ke la memorstreco, necesa por lerni la novan lingvon, rezultu forigita. Jam en 1878 gi estis preta, se ec gia kreinto prezentis gin al la granda publiko nur post diversaj jaroj de interesaj korektoj. Li nomis gin Lingvo internacia sed gi farigis konata pere de la pseudonimo per kiu Zamenhof kotumis subskribi: Doktoro Esperanto (“tiu kiu esperas”). La propono de Zamenhof konsistis en minimuma gramatiko (je nur dekses reguloj), vortaro je naudek vortoj, kelkaj ekzemploj de poeziaj kaj prozaj tekstoj, konvinka enkonduka eseo. Rapide gi progresis se ec; en la unua momento; limigite al Rusio, Germanio, Svedio. Poste estis vico de Francio, el kiu Esperanto disvastigis en Anglio, Svislando, Hispanio kaj Italio (la unua italo kiu lernis la novan lingvon estis Daniele Marignoni, naskiginta en Crema dum 1846, notario, cetere autoro de la unua itala gramatiko de esperanto en 1890).

En 1889 la subtenantoj de la nova lingvo sume jam estis milo, kaj el diversaj regnoj (inter la aligoj reliefigis tiuj de famaj eminentuloj, kiel ekzemple Albert Einstein kaj Lev Tolstoj). Tiam Zamenhof publikigis la unuan fakan revuon “La esperantisto”. Alia, “Lingvo Internacia”, aperis ankau en Svedujo, fare de la Esperanto-Klubo de Upsala.

En 1894 Zamenhof publikigis la gravan “Universala Vortaro”, kun tradukoj el esperanta leksikono al kvin lingvoj. Malriciginte pro la publikigado de siaj brosuretoj kaj pro familiaj malbonsortoj, Zamenhof translokis sian okulistan laboratorion de urbo al urbo, gis kiam li definitive enlogigis en Varsovio dum 1898, kie aperis la “Ekzercaro” (kolekto da ekzercoj), kaj dum 1903 “Fundamenta Krestomatio” (Fundamenta antologio), entenanta ekzercoj, artikoloj, prelegoj, anekdotoj, poeziajoj kaj prozoj.

En 1905 sekvis la famekonata “Fundamento de esperanto” , gramatiko kun la deksesaj reguloj, la jam menciitaj ekzercoj kaj la Vortaro. En 1905, en Boulogne-sur-Mer, okazas la Unua Internacia Kongreso, dum kiu la ceestantoj havis la reciprokan pruvon pri la plena taugeco de la helpa lingvo. Antau malmultaj tagoj Zamenhof estis ricevinta la prestigan honorajon “Honora Legio” de la franca Ministro pri Publika Instruado.

Senfortigita pro la troa laborado, Zamenhof forpasis la 14an de aprilo 1917.{jcomments on}

Share

 

Flag Counter

Flag Counter